‘ती’ – २०

19 09 2015

माझ्या ऑफिसमधे काही भारतीय सहकारी होते. ‘ती’ ही त्यातलीच एक. सगळ्यांशी ‘ती’ फटकून वागायची. म्हणून सगळे तिला बिचकून असायचे. सहसा ‘ती’ च्या वाट्याला कुणी जायचे नाही. मी मराठी आहे हे कळल्यावर ती डेस्कपाशी थांबली. मोघम कोण-कुठली हे बोलणे झाले. तिचे किस्से एकून, रवैय्या बघून, एरवी मराठीचा धागा जुळला की स्वत:हून बोलायला जाणारी मी तिच्यापासून चार हात लांबच होते.

‘ती’ मुंबईची, आय.आय.टी. ची, पुढे इकडे एम.एस्. केले, कॉम्पूटर फिल्डमधे आली कारण इतरांच्याहून लवकर ग्रीन कार्ड मिळते, दिसायला काळी-सावळी, उंच, दांडगत, गळ्यापर्यंतचे पिंजारलेले केस, उद्धत वाटावे असे बोलणे, अजागळ राहायची. तिच्याबद्दलचे मत सिद्ध व्हावे असाच तिचा आविर्भाव.

दर आठवड्याला मिटींगच्या शेवटी दोन नविन जणांनी स्वतःची ओळख करून द्यायची हा पायंडा पाडलेला – नाव, शिक्षण, गाव (गावाची थोडक्यात ओळख), अनुभव. त्याप्रमाणे ‘ती’ची पाळी आली. ‘ती’ आपल्या मुंबईबद्दल काय बोलते ते ऐकायला मी उत्सुक झाले. मुंबईची ओळख करुन देताना ‘ती’ म्हणाली – “what to tell you about Mumbai?ummmm…it is famous for slum areas. You guys must have watched ‘Slumdog millionaire'”. मुंबईची ही अशी ओळख करुन देणारी ही पहिलीच महाभाग! मला अगदीच न राहवून मी म्हणाले “अगं, मुंबईची ही एवढीच ओळख???”. मग काहीतरी थातूरमातूर बडबड करून ‘ती’ खाली बसली. पुढे काय बरळली ते संतापाच्या भरात मला ऐकू आले नाही. अमेरिकेसाठी जे महत्व न्यू योर्कला, ते भारतात मुंबईला! पण तिच्याकडून दुसरी काय अपेक्षा?

मी कॉफी तयार करायला पॅन्ट्रीमधे गेले की ‘ती’च्याशी गाठ पडायची. हळूहळू आम्ही बोलू लागलो. माझ्यापेक्षा ‘ती’च बोलू लागली… ‘ती’ चा लेटेस्ट बॉयफ्रेंड हाफ अमेरिकन-हाफ युरोपियन होता. तो ड्रगस् वगैरे घ्यायचा. मग पोलिसांनी त्याला पकडले आणि ‘आत’ टाकले. नंतर यांचे फाटले. ‘ती’ काही कारण नसताना मला सांगत होती. ‘ती’ने स्वत: तसे काही केलंय असं सांगितले असते तरी मला आश्चर्य वाटले नसते. ‘ती’ सुद्धा डिप्रेशन मधे होती. काही काळ तिने ईलाज घेतला त्यावर. नंतर एकदा मला म्हणाली,”तुझ्या ओळखीत एखादे मराठी स्थळ (अर्थात अमेरिकेत राहणारे) असेल तर मला सुचव. फक्त एकच अट आहे की मला मुलं नकोत.” मुलं होऊ देणं, न देणं हा ज्याचा-त्याचा प्रश्न आहे व मी तिच्या निर्णयाचा आदर करते. पण त्यामागचे तिचे कारण मजेशीर वाटले. मी गप्प ऐकून घेतले. तसंही मी तिच्या फंदात पडणार नव्हते.

आम्ही ‘मत्सालय’ पाहायला जाण्याचा बेत आखलाय हे कळल्यावर ‘ती’ स्वत:हून आम्ही न बोलावता आमच्याबरोबर येते म्हणाली. मीही तिला नको म्हंटले नाही. निघायला जमल्यावर सांगते,”माझ्या गाडीत सगळा पसारा असतो. माझी गाडी म्हणजे माझा संसारच आहे. अजून एका व्यक्तीलाही बसता येणार नाही. उलट मीच तुमच्या गाडीत येते.” सगळ्यांच्या कपाळावर आठ्या आल्या. कारण ज्याच्या गाडीत जागा शिल्लक होती त्याचे घरचे वाय-फाय, शेजारी होती म्हणून, ही बया न विचारता (निर्ल्लजपणे फुकट) वापरत होती. असो.

ऑफिसमधील लोक एकदम आश्चर्यचकित झाले होते की कोणाशी न बोलणारी ‘ती’ माझ्याशी काय बोलत असते! आणि ‘ती’ जे काही मला सांगायची ते इतरांना सांगण्या पलिकडचे होते. पण त्याचबरोबर ती मला ‘वेड पांघरुन पेडगावला नेणार’ नाही याची मी काळजी घेतली. मी भारतात परतले आणि संपर्क तुटला. ठेवावा एवढी मैत्रीही नव्हती.

काही वर्ष लोटला व अचानक ‘ती’ने मला सोशल साईट वर रिक्वेस्ट पाठवली. विस्मृतीत गेलेल्या ‘ती’च्या सगळ्या स्मृती (फार रंजक नव्हत्या तरी) पुन्हा जाग्या झाल्या.

‘ती’ ने आपली एक-एक पानं माझ्याचसमोर का उघडी केली देव जाणे. आणि मी तरी तिचे बोलणे का ऐकून घेतले? काय गोम होती कुणास ठाऊक? ‘ती’च्याशी बोलण्यात दवडलेल्या माझ्या आयुष्यातल्या वेळेवर ‘ती’चे नाव लिहिलेलं होते बहुतेक!

************

‘ती’ शृंखला –

‘ती’ – १९
‘ती’ – १८
‘ती’ – १७
‘ती’ – १६
‘ती’ – १५
‘ती’ – १४
‘ती’ – १३
‘ती’ – १२
‘ती’ – ११
‘ती’ – १०
‘ती’ – ९
‘ती’ – ८
‘ती’ – ७
‘ती’ – ६
‘ती’ – ५
‘ती’ – ४
‘ती’ – ३
‘ती’ – २
‘ती’ – १
Page copy protected against web site content infringement by Copyscape





‘ती’ – १९

17 09 2015

नोकरी बदलून मी नविन ठिकाणी रुजू झाले आणि पहिल्याच दिवशी माझा सहकारी खूप चिंतेत दिसला. दक्षिण भारतीय होता तो. मी घाबरतच विचारले तेव्हा कळले की त्याच्या बायकेची उद्या ‘बायोप्सी टेस्ट’ आहे. त्यात काही असामान्य निष्कर्ष निघू नयेत या विवंचनेत तो होता. मी त्याला थोडा धीर देण्याचा प्रयत्न केला. पण समोर येऊन ठेपलेल्या संकटाची जणू त्याला चाहूल लागली होती.

पुढचे दोन दिवस तो सुट्टीवर होता. सोमवारी तो आला तेव्हा त्याला बघून काय ते कळून गेले. त्याच्या बायकोचे स्तनाच्या कर्करोगाचे निदान पक्के झाले होते. दोन लहान मुली – मोठी आठ वर्षांची तर धाकटी दोन – सव्वा दोन. दर दिवशी ‘ती’च्या निरनिराळ्या चाचण्या होत होत्या. तिचा कर्करोग जास्त पसरल्यामुळे ऑपरेशनच्या आधी किमोथेरपी देऊन तो आटोक्यात ठेवण्याचा निर्णय झाला होता. रोज काहीतरी नविन कळत होते. हळूहळू त्याला मिळणारा इडली-सांबर, दही-भाताचा डब्बा कमी होत गेला. तिच्या मुलींचे हाल होऊ लागले. तो सांगत होता,”माझी मोठी मुलगी एकदम सामंजस्याने वागू लागली आहे. छोटीला काही कळत नाही. ती आई मिळत नसल्याने जास्त हट्टी होतेय.” मुलींकडे लक्ष देण्याकरिता तिच्या आईला भारतातून बोलवून घेतले होते. अचानक आणि अशा परिस्थिती आलेली तिची आई भांबावून गेली होती. मनाची तयारी नसलेल्यांना परदेशात तसाही मोठा सांस्कृतिक धक्का बसतोच.

तो सांगत होता,”ती खूप विचलीत झाली. ‘ती’ चे कमरे एवढे केस, तिच्या उपचारांकरिता कापून बॉयकट केला. तिचे लहानपणापासूनचे लांब केस होते. अजून काय काय बघावे लागणार देवाला माहित?” जणू काही तो धक्का ‘ती’ला आजारा एवढाच वेदनादायी होता. मला त्यामागचे गांभीर्य लक्षात आले. वरकरणी छोटी वाटणारी बाब, केवढी शल्य ठरु शकते.

काहीशा रुढिवादी पार्श्वभूमीत वाढलेल्या ती’ च्या साठी परदेशात येणे हेच ‘मोठे आव्हान होते. इथे रुळते न रुळते तोच नियतीने जीवघेणा सारिपट मांडला होता. ‘ती’ची या रोगाशी झुंज सुरु होती, उपचार चालू होते. शस्त्रक्रियाही झाली ते कळले होते. प्रचंड तणाव, उद्या काय होईल याची धाकधुक, आपण यातून जगू का, जगलोच तर अजूण किती काळ जगू ही शंका?, नाही तरुन गेलो तर पुढे? कसलीच शाश्वती नाही. ‘ती’ च्या आजारपणात तिच्यासहित सगळा संसार होरपळून निघाला होता.

नंतर मी ती नोकरी सोडली. ते पुन्हा भारतात परतले. ‘ती’ चा विचार अधूनमधून मनात येत होता. आज त्याच्याकडे ‘ती’ ची घाबरतच चौकशी केली. आणि तिची प्रगती कळली. ‘ती’ कर्करोगरुपी संकटावर विजय मिळवून सुखरुप बाहेर पडली होती.

‘ती’ ला मी कधीच भेटले नाही, पाहिले नाही. पण तरी तिच्याकरिता देवाचा आशिर्वाद मागितला होता, प्रार्थना केली होती. आज ‘ती’ पूर्ण बरी आहे हे जाणून फार बरं वाटतेय! ‘ती’ अशीच सशक्त व निरोगी राहवी हेच अभिष्ट चिंतन…!

************

‘ती’ शृंखला –

‘ती’ – १८
‘ती’ – १७
‘ती’ – १६
‘ती’ – १५
‘ती’ – १४
‘ती’ – १३
‘ती’ – १२
‘ती’ – ११
‘ती’ – १०
‘ती’ – ९
‘ती’ – ८
‘ती’ – ७
‘ती’ – ६
‘ती’ – ५
‘ती’ – ४
‘ती’ – ३
‘ती’ – २
‘ती’ – १
Page copy protected against web site content infringement by Copyscape





‘ती’ – १८

17 09 2015

परदेशात येण्या आधी, ‘हवामान’ हा चर्चेचा विषय असतो किंवा त्याला इतके कौतुक असते हे माझ्या ‘गावी’ (दोन्ही अर्थी 😉) नव्हते. इथे आल्यावर त्यामागचे कारण कळले. बेभरवशी हवामानावर सगळेच अवलंबून असते. सर्व ऋतुंमध्ये उन्हाळा श्रेयस्कर – मोठा दिवस, छान उन, थंडी/बर्फ नाही!

उन्हाळा सुरु झाला की लोक संध्याकाळी घराबाहेर पडून भटकताना दिसतात. बाबागाड्या बाहेर येतात. लहान चिल्ली-पिल्ली घसरगुंड्या, झोपाळ्यांजवळ गर्दी करताना दिसतात.

आमच्या चिरंजीवांनाही या वर्षी दुडदुडता येत असल्यामुळे कॉलनीत खेळायला (त्यांनी आम्हाला) बाहेर काढले. त्याचा एक मराठी मित्र झाला. मित्राच्या पालकांशी आमची ओळख झाली. नाव-गाव चौकशी केल्यावर माझ्या माहेरुन काहीतरी ओळख निघाली. नंतर काही दिवसांतच एक साडी घातलेल्या बाई संध्याकाळी कॉलनीत चक्कर मारताना दिसू लागल्या. ह्या त्या म्हणजे आजची ‘ती’.

‘ती’ उंच, सडसडीत अंगकाठी, पाचवारी साडी, चषमा, साठी ओलांडलेली, तरतरीत, आणि बोलण्यात ती ठराविक मालवणी लकब. ‘ती’ माझ्या मुलाच्या मित्राची आजी हे लगेच लक्षात आले. मग येता-जाता भेटी होऊ लागल्या. माझा लेकही ‘ती’ला ‘जीजी’ (त्याच्या भाषेत आजी) म्हणू लागला.

एकदा ‘ती’ ला मी माझे माहेरचे आडनाव सांगितल्यावर ‘ती’ मला सुखद धक्का देत म्हणाली,”माझ्या आईचे पण तेच आडनाव.” मी उडालेच. कारण आमचे आडनाव तसे अद्वितीय. ऐकीवात दुर्मिळ. या ‘ती’शी काही ना काही नाते निघणारच याची खात्री पटली. शिवाय ‘ती’ तिच्या गावी ज्या ठिकाणी राहते तिथेच माझ्या मामीचे माहेर. अशी दुहेरी ओळख!

घरी आईशी बोलून पक्के नाते शोधून काढले. उलगडलेले नाते ‘ती’ ला सांगणार एवढ्यात ‘ती’ भारतात परतली. मनातून हळहळले. परत कधी भेट होईल देव जाणे. पण ‘ती’ शी फोनवर नक्कीच बोलता येईल.

ह्या उन्हाळ्याचे आभार मानायला हवेत, त्याच्याचमुळे मला ‘ती’ अर्थात माझी एक (लांबची) आत्या मिळाली!

************

‘ती’ शृंखला –

‘ती’ – १७
‘ती’ – १६
‘ती’ – १५
‘ती’ – १४
‘ती’ – १३
‘ती’ – १२
‘ती’ – ११
‘ती’ – १०
‘ती’ – ९
‘ती’ – ८
‘ती’ – ७
‘ती’ – ६
‘ती’ – ५
‘ती’ – ४
‘ती’ – ३
‘ती’ – २
‘ती’ – १
Page copy protected against web site content infringement by Copyscape





‘ती’ – १७

15 09 2015

‘ती’ लग्न होऊन माझ्या शेजारच्या घरात मधली सून म्हणून आली. ‘ती’ ऐन पंचविशीतली, गोरी, उंच, लांब सडक केस, दिसायला सुंदर, पदवीधर होती. तिचा नवराही सुस्वभावी होता. तीन मुलगे, सुना, सासू, सासरे असे एकत्र कुटुंब. गोंडस मुलगा झाला ‘ती’ला. बाळ अगदी मातृमुखी. पण काय कशाने कुणास ठाऊक तिचा नवरा दारुच्या आहारी जाऊ लागला. दारुच्या नशेत गाडी चालवताना, तोल ढळला व शेजारुन जाणार्या ट्रकच्या चाकांखाली गेला. एका क्षणात सगळे संपले. अवघे सहा महिन्यांचे बाळ, दीड वर्षांचा संसार!

तिनेच सासरी राहण्याचा निर्णय घेतला की तिचे माहरचे घेऊन गेले नाहीत की सासरच्यांनी तिला ठेऊन घेतले ते कळायला मार्ग नाही. पण तो गेल्या नंतर ती सासरीच राहिली. राहिली ते बरोबरच, हेही तिचे घर होतंच ना! हळूहळू सावरली. मुलात रमली. एके दिवशी ‘ती’ चा पुनर्विवाह होत असल्याची बातमी कळली. महत्वाचे म्हणजे हा विवाह तिच्या सासरच्यांनी जमवून दिला. हे फारच सुखावह होते. विनापत्य असलेल्या विदुराशी तिचं लग्न झाले. तिचे कन्यादान ‘ती’च्या आई-वडिलांनी नाही तर सासू-सासर्यांनी केले. आपल्या गेलेल्या मुलाची शेवटची निशाणी असलेला आपला नातू डोळ्यांसमोर राहवा हा जरी (म्हणायला) स्वार्थी हेतू असला तरी त्यांनी सूनेच्या भविष्याच्या देखील आपलेपणाने विचार केला. तिच्या सुखाला प्राधान्य दिले. ‘ती’ वर देवाने जो अन्याय केला होता त्याला भरपाई म्हणून आई-वडिलांसारखे सासू-सासरे दिले. स्वत:च्या आईचा उल्लेख नसेल एवढा ‘ती’च्या बोलण्यात ‘आमच्या आई’ (सासूबाई) असा उल्लेख असायचा. नविन नात्यासोबतच ‘ती’ने जुने पाश बांधून ठेवले होते. ‘ती’चे सासर तिचे माहेर झाले होते.

‘ती’ चा हा नवरा चांगला होता. त्यांनी ‘ती’च्या मुलाला अंतर दिले नाही. पुढे त्यांनाही मुलं झाले. आज ‘ती’ आनंदात आहे का हे माहित नाही पण समाधानी नक्कीच आहे. मागे भेटले तेव्हा ‘ती’ ने स्वत:चा घरगुती जिन्नस करुन (वा बनवून घेऊन), विकण्याचा व्यवसाय सुरु केल्याचे कळले. मी तिच्या दुकानात काही खरेदी केली.

मेतकुट जरा जास्त हवे होते. ‘ती’ म्हणाली,”मी परवा आमच्या आईंकडे येणार आहे. तेव्हा तुला घरपोच देते मेतकुट. चालेल ना?”. मी ‘हो’ म्हणून पैसे चुकते करुन तिच्याकडून निघाले. ‘आमच्या आई’ हे दोन शब्द समाधान देत, मनात घुमत राहिले…

************

‘ती’ शृंखला –

‘ती’ – १६
‘ती’ – १५
‘ती’ – १४
‘ती’ – १३
‘ती’ – १२
‘ती’ – ११
‘ती’ – १०
‘ती’ – ९
‘ती’ – ८
‘ती’ – ७
‘ती’ – ६
‘ती’ – ५
‘ती’ – ४
‘ती’ – ३
‘ती’ – २
‘ती’ – १

Page copy protected against web site content infringement by Copyscape





‘ती’ – १६

15 09 2015

माझ्या जन्मा आधीपासून आमच्या दोघींच्या आईंची एकमेकींशी घट्ट मैत्री होती. तिच्या आईला सगळे ‘भाबी’ म्हणायचे. आमच्या चाळी शेजारी त्यांचा बंगला होता. अगदी गडगंज श्रीमंती, गाई-म्हशी, दुध-दुभते, घरीच कुकुटपालन, गाड्या, बागकामाला माळीबुवा! भाबी अतिशय प्रेमळ व निगर्वी होत्या. आमच्याशी त्यांचे विशेष सख्य होत्या. त्यांना तीन मुलं. आजची ‘ती’ ही त्यांची मोठी लेक.

‘ती’ चे वय पंचावन्नच्या आसपास असेल कारण तिचा मोठा मुलगा माझ्या वयाचा आहे. मध्यम उंची, सुदृढ, गोरी, आत्ता केस कापलेले आहेत पण तेव्हा एक पोनी, पंजाबी ड्रेस, बोलघेवडी, थोडासा घोगरा आवाज, हसरी मुद्रा आणि जणू आईकडून वारसाहक्काने मिळालेला निगर्वीपणा!

‘ती’ वाढली श्रीमंतीत पण तिचं लग्न एका हुशार, सामान्य, होतकरु तरुणाशी लावून देण्यात आले. ह्या तरुणाने पुढे खूप मेहनत घेऊन असामान्य कामगिरीने बलाढ्य उद्योग साम्राज्य उभं केले. आज त्यांच्यावर लक्ष्मीचा वरदहस्त आहे. त्यांच्या उद्योगधंदा देशभर पसरला आहे.

त्या भाबी गेल्या पण ‘ती’ आमच्या संपर्कात होती. माझ्या बहिणीची लग्नाची पत्रिका द्यायला मी ‘ती’च्या घरी गेले. तिथे जाऊन त्यांच्याशी आपण काय बोलणार ही मनात शंका होती पण हे श्रीमंत लोक असलेतरी त्यातले नाहीत अशी आईने खात्री दिली. ‘ती’ने हसून माझे स्वागत केले आणि मनातले दडपण एकदम कमी झाले. मी पुण्यात काय करते, कुठे राहते अशी आस्थेने चौकशी केली. मी नको-नको म्हणत असताना मला खाऊ-पिऊ घातले. कधी काही लागले तर नि:संकोचपणे सांग असे मला सांगितले.

‘ती’ खूप बोलत होती, स्वत:बद्दल, आपल्या नवर्याबद्दल, मुलांबद्दल, शून्यातून उभ्या केलेल्या सगळ्या डोलार्याबद्दल! नवर्याची हुशारी, नेतृत्वाचे गुण, आपल्या गावातल्या लोकांना रोजगार मिळावा म्हणून कंपनीत त्यांना कशा नोकर्या दिल्या, वसाहत बांधून दिली. ‘ती’ने ह्या वयात चिकाटीने एम.बी.ए पूर्ण केले होते. पैसा आहे म्हणून शिकली हे बोलणे सोप्पं आहे. पण सगळं आहे, मग आणखी काही करायची गरजच काय असे म्हणणारेही आहेतच की. जे आहे ते सांभाळायला ही जमायला हवे.

माहेरची सुबत्ता असूनही ती ने नव्या संघर्षात नवर्याला साथ दिली. जगाचे चांगले वाईट अनुभव ती सांगत होती. जितका व्याप जास्त तितके ताप जास्त. बाहेरुन दिसते तसे नेहमीच असते असे नाही.

पुढे काही वर्षांनी मी व माझी आई माझ्या लग्नाची पत्रिका द्यायला ‘ती’च्या घरी गेलो. यंदा पूर्वीचे दडपण तर नव्हतेच. दरम्यान तिच्या मुलाचे लग्न होऊन घरी सून आली होती. सूनही बोला-वागायला छान होती. माझी प्रगती, माझे छंद याला ‘ती’ने दाद दिली. माझा होणारा नवरा कोण, कुठला, काय करतो ही चौकशी केली. माझ्या आईच्या हातच्या पदार्थांची चव अजून इतक्या वर्षांनंतरही कशी जिभेवर रेंगाळतेय वगैरे दिलखुलास गप्पा रंगल्या. आई सोबत असल्यामुळे जुन्या आठवणींना उजाळा मिळाला. तिची सून सुद्धा आमच्यात सहभागी झाली.

‘ती’ तिच्या सूनेला व मला कौतुकाने सांगत होती,”हिची (माझी आजी) मुंबईहून काय छान मिठाई आणायची…वर्ख लावलेल्या मिठाईचे भारी आकर्षण असायचे आम्हाला तेव्हा!”. मनोमनी मी अवाक् झाले. ‘ती’ ला कशाचीच कमी नव्हती, तेव्हाही आणि आत्ताही. तरीही किती सहजतेने ‘ती’ने आपल्या सूनेसमोर व माझ्यासमोर हे बोलून टाकले. आत एक बाहेर एक, किंवा आम्ही कोणीतरी बडे रईस, आम्हाला कसले कौतुक असे तिच्या ठायी नाही. तसेच आपल्याकडे नेहमी कुणी ना कुणी कोणत्यातरी आशेनेच येते हा पूर्वग्रह बांधून, दुसर्याला उडवून लावणेही नाही. किंवा एखादी आपली गोष्ट सांगितली तर आपल्याला कमीपणा येईल ही दांभिकता नाही.

माझ्या लग्नात ‘ती’, सूनेला आवर्जून घेऊन आली होती. निघताना आईला मिठ्ठी मारुन लग्नकार्य चांगले झाले हे सांगायला ‘ती’ विसरली नाही.

खरंतर कोण कुणाकडे अपेक्षेने जात-येत नसतं. पण नाती जपणं, ती टिकवणं ही देखील एक कसब आहे. काही माणसांचं ‘साधेपण’ हे त्यांचं खरं ऐश्वर्य असतं. ही ‘ती’ मला तशी ‘प्रतिभावान धनाढ्य’ भासते.

************

‘ती’ शृंखला –

‘ती’ – १५
‘ती’ – १४
‘ती’ – १३
‘ती’ – १२
‘ती’ – ११
‘ती’ – १०
‘ती’ – ९
‘ती’ – ८
‘ती’ – ७
‘ती’ – ६
‘ती’ – ५
‘ती’ – ४
‘ती’ – ३
‘ती’ – २
‘ती’ – १

Page copy protected against web site content infringement by Copyscape





‘ती’ – १५

11 09 2015

मी एकोणीसाव्या वर्षी नोकरीला लागले. तेव्हा माझे सगळेच सहकारी माझ्याहून वयाने बरेच होते. मेहनतीचे फळ म्हणून असेल किंवा होतकरु, लहान म्हणून असेल पण सगळे प्रेमाने वागायचे, वागवायचे. ‘ती’ ही त्यांतलीच एक होती.

‘ती’ गोरी, नाकावर चष्मा, गोड हसू, खट्याळ बोलणं, सुबक ठेंगणी. ‘ती’ बंगाली. पण पुण्यात वाढल्यामुळे मराठी तर इतके अस्खलित बोलते की मातृभाषा असूनही, मराठी बोलायची लाज वाटते अशा अमराठी जीवांना थोतरीत बसेल. ‘थोडंसं खाल्लं की आणखी जास्त भूक लागते’ याला ‘ती’ (बंगाली असूनही) ‘भूक खवळली’ हा वाक्प्रचार वापरते. यातच सगळे आले. ‘ती’ चे इंग्रजीही अफलातून आहे, अगदी अग्रगणी व सुप्रसिद्ध वर्तमानपत्रात पत्रकारीता करण्या इतके. पण मला ‘ती’ची वेगळी ओळख करुन द्यायची आहे.

‘ती’ चे एका मुलावर प्रेम होते. तिच्या बोलण्यात त्याचा खूप वेळा उल्लेख असायचा. वयाच्या अदबीमुळे मी स्वत:हून त्याच्याबद्दल तिला कधीच काही विचारले नव्हते. तो मुंबईचा होता एवढेच ठाऊक. एकदा तो तिला भेटायला येणार होता. जेवणाच्या सुट्टी आधी थोडावेळ ती मला म्हणाली,”रुही बेबी, (हो. मला बेबी झाले तरी ती अजूनही मला याच नावाने हाक मारते) तो आलाय. चल तू पण. आपण एकत्र बाहेर जाऊ लंचला.” तेव्हा ‘कबाब में हड्डी’ वगैरे गावीही नव्हते. मी पण तिच्या खास मित्राला भेटूया या उत्साहात तिच्या बरोबर निघाले. आम्ही वेळेच्या आधीच रेस्टॉरंटला पोहचलो आणि टेबल रिझर्व केला. वाट पाहत असताना एक तरुण आत शिरला. तिच्याकडे बघून हसत आमच्या दिशेने आला. लागलीच आणखी एक तरुण आत येताना दिसला. त्याचा काखेत कुबड्या होत्या. तो आमच्या टेबलवर येताच ‘ती’ ने माझी ओळख करुन दिली. मला एका क्षणासाठी काहीच कळेनासे झाले. हे अनपेक्षित होते. भानावर येत मी हस्तांदोलन केले. आधी आलेला तरुण त्याचा मित्र होता. गप्पा करत करत जेवण झाले. पुढे त्याच्याशी छान ओळख झाली.

धडधाकट असलेल्या ‘ती’ चा ‘तो’ दोन्ही पायांनी पांगळा आहे. हे पचविणे मला जड गेले. तिचे घरचे लग्नाला तयार नव्हते. तब्बल आठ एक वर्षांनी त्या दोघांनी लग्न केले. तो कामानिमित्त परदेशात आला. दोघांनी तिथेच संसार थाटला. तो हुशार आहे. त्याच्या बुद्धीने त्याने कमतरतेवर मात केली. त्याने उत्तम करियर घडविले.

कालांतराने मी ही परदेशी आले. आम्ही फोनवर बोलत होतो. ‘ती’ सांगत होती,”अॉफिस जवळच घर बघतो आम्ही. बरं पडते. मी इकडे गाडी चालवायला लागले. त्याला ऑफिसला सोडावे-आणावे लागते. तो गाडी चालवतो पण मलाही गाडी लागते बाहेरची कामे करायला.” तिचे सगळेच आयुष्य त्याच्या भोवती फिरत होते. तिच्या बोलण्यात त्याच्यासाठी कुठे आईची माया होती, कुठे बायको या नात्याने त्याच्या हुशारीचे कौतुक होते, कुठे प्रेयसीची काळजी होती, कधी त्याच्या कर्तृत्वाचा अभिमान डोकावत होता. दाखवायला ही राग, तक्रार, त्रागा, कंटाळा नव्हता. आणि वेळप्रसंगी यातील एक किंवा सगळ्या गोष्टी तिने दर्शविल्या असत्यातरी ते वागणे मनुष्यसुलभ वृत्तीला धरुनच आहे. तेवढी मुभा तिला नक्कीच आहे. संयम नेहमीच बाळगता यावा अशी सक्ती कुठं आहे?. तो कधी ढळला ही असेल. बोलणे आणि करणे यात जमिन-अस्मानाची तफावत असते. आणि ‘ती’ सगळं आनंदाने करतेय.

तिची परदेशात स्थिरावण्याची मुख्य कारणं होती, अपंगांसाठी इथे असलेल्या सोई, दिली जाणारी समानतेची वागणूक. अगदी खरं होते ते. परदेशात अपंगांना दयेचा नजरेने कोणी बघत नाही. त्यांना स्वाभिमानाने जगता यावे यासाठी योग्य त्या सोई करण्यात मात्र देश कार्यशील असतो. अशांसाठी खास प्रकारच्या कार, आरक्षित पार्कींग, दुकानांमधे बसून खरेदी करता येईल अशा बैठ्या गाड्या, व्हीलचेरसकट आत जाता येईल अशा बस, तशी प्रसाधनगृह आणि पुष्कळ काही.

प्रेम आंधळं असतं म्हणतात पण ‘ती’ ने असे काही प्रेम केले की प्रेमाला एका नविन अर्थ, एक नविन परिभाषा दिली! ‘ती’ने त्याचे आयुष्य नुसते सुखकरच नाही तर सुकर ही केलं.

************

‘ती’ शृंखला –

‘ती’ – १४
‘ती’ – १३
‘ती’ – १२
‘ती’ – ११
‘ती’ – १०
‘ती’ – ९
‘ती’ – ८
‘ती’ – ७
‘ती’ – ६
‘ती’ – ५
‘ती’ – ४
‘ती’ – ३
‘ती’ – २
‘ती’ – १

Page copy protected against web site content infringement by Copyscape





‘ती’ – १४

11 09 2015

‘ती’ च्या बद्दल खूप वेळा लिहावं वाटलं – तिच्या मुलीच्या लग्नाची पत्रिका मिळाली तेव्हा, ती आजी झाली तेव्हा, तिचा व्हॉटस् ॲपचा फोटो पाहिला तेव्हा…निमित्त बरीच होती पण योग जुळून येत नव्हता. आज तिच्याशी बोलावे असे खूप वाटले. तिच्याशी छान तासभर गप्पा मारल्या. दोघीही फ्रेश झालो. तिचे खळखळणारे हसू ऐकले आणि वाटलं आजच लिहायला घ्यावे.

‘ती’ मुंबईची. रुईयाची. एस्.वाय. ला होती तेव्हा लग्न झाले. सासरी आली तेव्हा तिला काहीच स्वयंपाक येत नव्हता ते (ज्याने आत्ता तिच्या हातचे खाल्लेय त्याला) सांगून विश्वास बसणार नाही. तिच्या नवर्याने तिचा पदार्थ जमून आला नाही म्हणून ताट भिरकावले होते. तिने लगेच ते आव्हान स्विकारले. नुसतेच स्विकारले नाही तर त्यात बाजीही मारली. आज तिचा नवरा तिच्या स्वयंपाकाची तारीफ करताना थकत नाही.

संसारात पूर्णपणे रमली असताना अचानक नशीबाने परिक्षा घेतली. तिच्या नवर्याला तरुण वयात ह्रदयविकाराचा झटका आला आणि शस्त्रक्रिया करावी लागली. हॉस्पिटल मागे लागले. डॉक्टरांशी भेटी होत होत्या. त्यातून तिला एका नविन ‘पर्फुशनीस्ट’ नावाच्या ‘पॅरामेडिकल’ क्षेत्राशी ओळख झाली. पुढे नवर्याची तब्येत सुधारली. तिने ‘पर्फुशनीस्ट’ चा वर्षभराचा कोर्स करायचे ठरविले. त्याच अभ्यासक्रमासाठी ती पुण्यात होती, जेव्हा आमची भेट झाली. नवर्या-मुली पासून लांब राहून तिने कोर्स पूर्ण केला. परत आपल्या गावी जाऊन नोकरीला लागली.

चौकटीच्या बाहेर पडून तिने एक वेगळे पाऊल टाकले. शिक्षणानंतर एका तपानंतर तिचे करियर सुरु झाले. तिचा निर्णय सत्यात उतरविण्यात तिच्या नवर्याचा मोलाचा वाटा होताच, मुलीचे-घरच्यांचे सहकार्य होतेच पण तिची जिद्धही होतीच! कुठलीही गोष्ट पूर्णत्वाला नेण्याकरिता, ती करण्यासाठीची जिद्ध लागते. सबबी, पळवाटा शोधल्या की चिक्कार सापडतात पण त्यावर मात करता यायला हवी. मग प्रगती ही होणारच! आज ‘ती’ स्वतंत्रपणे स्वत:च्या पायावर उभी आहे.

‘ती’च्या नातीचे कौतुक ऐकून झाल्यावर मी तिला ‘आजीबाई’ म्हणून चिडवत विचारले,”काय गं, लेकीचा बाल-विवाह केलास?” त्यावर तिचे उत्तर,”बाल-विवाह तिचा कुठे? बाल-विवाह तर माझा झाला होता!” पुढे ती म्हणाली,”मुलीचे तिनेच जमविले. सगळे वेळीच झाले की चांगले. थांबायचे कारण नव्हते मग करुन टाकले तिचे.” मलाही पटते – कमी वयात आपण जास्त परिवर्तशील असतो. पार्टनरशी जुळवून घ्यायला सापं जाते. वयामुळे जितके विचार प्रगल्भ होतात, तितकेच ते ठाम होत जातात व जुळवून घेणे कठिण होत जाते. संसार म्हंटलं की सगळे पुढे-मागे, कमी-जास्त जुळवून घेतातच. इथे वय कोवळे असण्याचा फायदाच जास्त होत असावा. अगदीच वीशीत नाही पण शिक्षण पूर्ण झाले व नोकरीला लागून स्थिरावलो की पंचविशी उलटतेच, आणि तेच वय योग्य. त्यावयात योग्य जोडीदाराची योग्य साथ मिळाली की दोघांचे आयुष्य बहरु शकते असे मला तरी वाटते. असो! हे ज्याचे त्याचे वैयक्तिक प्राधान्य आहे.

परवाच ‘ती’ने व्हॉटस् ॲपवर तिचा ‘सितार’ वाजवितानाचा फोटो टाकला. तो बघून मी (हम आपके हैं कोन स्टाईलने) तिला विचारले,”बजाना-वजाना भी आता हैं, या सिर्फ पोज लेगे खडी हो?”. तिचे लगेच उत्तर आले,”अगं शिकतेय सितार. बरेच वर्षापासून ईच्छा होती.” मी मनातून आनंदले. कुठलीही नविन गोष्ट शिकायला, करायला कधीच उशीर झालेला नसतो हे ‘ती’ने पुन्हा दाखवून दिले.

नेहमी प्रमाणे मी या ‘ती’ची नीटशी ओळख करुन देते – ‘ती’ गोरी, घारी, उंच आहे, लांब केस, उत्साही, बोलघेवडी व हसरी आहे. आशा आणि जगजीतसाठी वेडी आहे. ‘ती’ चिरतरुण आहे आणि तशीच राहवी असे मला वाटते. आम्ही पेईंग गेस्ट होतो तिथे ही ‘ती’ काही महिने माझी शेजारी होती. माझ्या या मैत्रिणीत आणि माझ्यात तब्बल दहा वर्षांचा फरक आहे पण मैत्रीला थोडंच वयाचे बंधन असते?

************

‘ती’ शृंखला –

‘ती’ – १३
‘ती’ – १२
‘ती’ – ११
‘ती’ – १०
‘ती’ – ९
‘ती’ – ८
‘ती’ – ७
‘ती’ – ६
‘ती’ – ५
‘ती’ – ४
‘ती’ – ३
‘ती’ – २
‘ती’ – १

Page copy protected against web site content infringement by Copyscape





‘ती’ – १३

8 09 2015

‘निळकंठेश्वर’ला जाण्यासाठी अलीकडच्या ‘रूळे’ गावात गाडी लावून, होडीने नदी पार करून मग डोंगर चढलो. परतून पायथ्याशी असलेल्या वाडीत आलो तेव्हा दुपारची रणरणती उन्हं ओसरायला नुकतीच सुरूवात झाली होती. होडी येईपर्यंत नदीत मनसोक्त डुंबणार्या म्हशी व हिरवीगार शेतं बघण्यात छान वेळ घालवला. नदी ओलांडून रूळे गावात आलो. गाडी काढली आणि जरा रस्त्याला लागलो इतक्यात एका म्हातारीने गाडीला हात दाखविला. ‘ती’ बसथांब्यावर बसची वाट पाहत उभी होती. मी गाडी थांबविल्यावर लगबगीने तिने आत शिरत विचारले, “मला राजाराम पुलापाशी सोडाल?”. मला दया आली. आणि तशीची गाडी मागे पूर्ण रिकामी होती. माझ्या मैत्रिणीने जराशा नाखुषीने तिला सांगितले, “हो पण तो डबा आधी सीट वरून खाली पाया जवळ ठेवा.” माझ्या मैत्रिणीचा मी अशी कोणालाही लिफ्ट देण्याला विरोध होता. कोण कसे असेल सांगता येत नाही हल्ली. सुरक्षिततेच्या दृष्टीने ते खरंही पण ही ‘ती’ तशी नसेल असा मनात पक्का विचार झाला व मी तिला गाडीत घेतले.

ही ‘ती’ साठी ओलांडलेली आजीबाई, पिकलेले केस, नऊवारी नेसलेली, डोक्यावर पदर, चेहरा वार्धक्यामुळे सुरकुतलेला, सोबत एक मोठ्ठा गोलाकार ऐलुमिनियमचा डब्बा, त्यात कांडपाचे काहीतरी होते, वयाच्या मानाने बरीच चुणचुणीत, ठणठणीत होती. शरीर शेतात कष्ट करुन कणखर झालेले. पूर्वीचे पोसलेले पिंड ते – आपल्यासारखे पेचू नाहीतच!

मी बोलते केल्यावर ती ही गप्पा मारू लागली. ती इथल्याच गावातली, शेतकरीण होती. स्वत:ची काही एकर जमीन होती. ती सांगत होती,”तुमच्या एवढे नातू हायत पन कुनालाबी शेती करायची नायं. कालीजात जातात. सिकन्यास ना नाय पन शेतीची जमीन बिल्डराला विकू या म्हनून बापाच्या मागे हायत. सालाला ३-४ पिकं पिकत्यात गहू, मीरची, अशी. खाऊन-पिऊन सुखी हावत. थोडं पैकंही उरत्यात. बरंच हाय समदं. आता नातवंड जमीन विकाया मागं हायत. बिल्डराने दिलेला पैका किती साल पुरनार? शेतीचा पैका कमी हाय पन हर साली मिलतुया. नातूंना लय पैका हवा जगाया. पन एकदा जमीन गेली की गेली…कसं काय करनार? समदे शहराकडं गेले तरी अन्न कोन पिकवनार?”. बिल्डर कवडी मोलाने शेतकर्यांकडून जमीन विकत घेऊन तिथे डोंगरात बंगले बांधून विकणार होता. तिला मनाला हे फारच बोचत होते. मला या वर काय बोलावे कळेना. आम्ही गप्प ऐकून घेत होतो.

दोन्ही बाजू आपापल्या जागी बरोबर होत्या. म्हणजे जमीन विकण्याची नव्हे पण आजच्या काळात पैसाही हवा. नुसते खाऊन-पिऊन सुखी यात भागणार नव्हते. नातू तरूण होते, प्रलोभनं होती. पण म्हातारी या वयातही व्यवहारज्ञानी होती. हातची जमीन कायमची गेली की मग काहीच उरणार नाही हे तिला ठाऊक होते. ती ईष्ट ठिकाणी उतरून गेली तरी तिचा,”बिल्डराने दिलेला पैका किती साल पुरनार?” हा सवाल मनातून उतरुन जाईना!

************

‘ती’ शृंखला –

‘ती’ – १२
‘ती’ – ११
‘ती’ – १०
‘ती’ – ९
‘ती’ – ८
‘ती’ – ७
‘ती’ – ६
‘ती’ – ५
‘ती’ – ४
‘ती’ – ३
‘ती’ – २
‘ती’ – १

Page copy protected against web site content infringement by Copyscape





‘ती’ – १२

3 09 2015

खडकमाळ मधे पोलिस वसाहतीत तिचे घर होते. पहिली छोटीशी खोली म्हणजे तिचे ‘पार्लर’. एक आरसा, त्यालाच जोडून तिचे साहित्य ठेवायचे टेबल, गिर्हाईक बसेल ती खुर्ची, अवघडलेपण टाळायला पडदा, एवढे सगळे आणि उभ्याने काम करण्यासाठी परतायला जेमतेम जागा उरत होती. ‘ती’ कडे मी केस कापायला जात असे. मुलगी मेहनती होती, काम चोख करायची, शिवाय ओळखीतून तिच्याकडे गेले होते.

गोरी, उंच, लांब केस, त्यांची कायम एक जाड वेणी, तपकीरी डोळे, दिसायलाही बरीच म्हणाली लागेल, वय पंचविशी पुढचे असावे कारण लग्नाळू होती.

‘ती’ कडे गेलं की गप्पा व्हायच्या. ती घरच्यांबद्दल वगैरे बोलायची. तिचं लग्न ठरायला उशीर होत होता यामुळे ‘ती’ च्या घरचे चिंतेत होते. ती सुद्धा बरेच उपास-तापास करायची.

थोड्या महिन्यात ‘ती’ने लग्न ठरल्याची बातमी दिली. नवरा कोण कुठला ते सांगून, ‘ती’ आनंदाने पुढे बोलत होती,”तू रत्नागिरीचा ना गं? मग तुम्हाला चांगलंच जवळ आहे राजेंद्र (नाव बदलले) महाराजांचे गाव. त्यांच्याच आशीर्वादाने लग्न ठरले!” मला कळायला काही मार्ग नव्हता. तिने खुलासा केला – “मी महाराजांच्या दर्शनाला गेले. त्यांनी डोक्यावर हात ठेवला आणि म्हणाले एका महिन्यात तुझं लग्न ठरेल. आणि अगदी तसेच झाले बघ”. मी महाराजांकडे का गेले नाही? ते किती महान आहेत वगैरे ती सांगत राहिली.

माझ्या विवेकबुद्धीला हे काही पटणारे नव्हते तरी तिला मी काहीच बोलले नाही. एक तर माझा बुवा-महाराजांवर विश्वास नव्हता-नाही. तसेच या महाराजांचे ‘खरे’ कारनामे बहुश्रृत होते. म्हणूनच हा पाजी बुवा आमच्या प्रांतातला असलातरी त्याचा ‘भक्तगण’ घाटावरच्या भागातला होता. जनतेला टोप्या घालणार्यांपेक्षा, त्या घालून घेण्यार्यांची मला जास्त कीव येते.

कालांतराने ती सासरी गेली, रूळली. अचानक तिने काम बंद केले. का विचारायची गरज नव्हतीच पण तरी तिने स्पष्टीकरण दिले,”महाराजांच्या कृपेने गोड बातमी आहे!” 🙂

************

‘ती’ शृंखला –

‘ती’ – ११
‘ती’ – १०
‘ती’ – ९
‘ती’ – ८
‘ती’ – ७
‘ती’ – ६
‘ती’ – ५
‘ती’ – ४
‘ती’ – ३
‘ती’ – २
‘ती’ – १

Page copy protected against web site content infringement by Copyscape





‘ती’ – ११

2 09 2015

अकाळी वडिल गेले. त्यांचे कार्य उरकून मी परत नोकरीवर रूजू झाले. मन हळवे झाले होते. आठवणींनी टचकण डोळ्यांत पाणी येई. मी परत आले कळल्यावर माझी मॅनेजर माझ्या डेस्कपाशी थांबली. मला गहिवरून आले. ती सांतवन करत म्हणाली,”वाईट झालं. पण तुला तुझे वडिल इतकी वर्ष लाभले तरी, मी अगदी लहान असताना माझे वडिल गेले. त्यांचा चेहराही मला आठवत नाही!”

एवढेच बोलून ती निघून गेली. माझं दु:ख उगाच हलकं झाल्यासारखं वाटायला लागलं आणि तिचंच सांतवन करावंसं वाटायला लागलं.

‘ती’ चायनीज होती. शिकायला पुण्यात आली व तिथेच नोकरीला लागली. तिच्याशी फक्त कामापुरतेच बोलणं होत असे. बरेच वर्ष पुण्यात काढल्यामुळे बोलता येत नसलेतरी तिला मराठी कळते असे काहीजण म्हणायचे.

त्या कठिण समयी तिने माझ्या दु:खावर जी फुंकर व मनावर जो चटका दिला, त्यामुळे आपल्याहूनही कमनशिबी लोकं आहेत याची जाणीव झाली. त्यासाठी ‘ती’ चे आभार मानायचे मात्र राहूनच गेले.

************

‘ती’ शृंखला –

‘ती’ – १०
‘ती’ – ९
‘ती’ – ८
‘ती’ – ७
‘ती’ – ६
‘ती’ – ५
‘ती’ – ४
‘ती’ – ३
‘ती’ – २
‘ती’ – १

Page copy protected against web site content infringement by Copyscape








%d bloggers like this: